SÖZLÜK

 

[A] [B] [C] [D] [E] [F] [G] [H] [İ] [J] [K] [L] [M] [N] [O] [Ö] [P] [R] [S] [Ş] [T] [U] [Ü] [V] [Y] [Z]

 

– A –

 

Adlî

:

Adaletle ilgili

Ahlâk

:

Bir toplumun yaşamında zamanla yerleşen iyi davranış kuralları

Aidat

:

Ödenti

Ait (d)

:

ilişkin,-e düşen

Ajans

:

Yayın kuruluşu

Akademik

:

Yüksek öğretim kuruyla, yüksek kurulla ilgili, bilimsel

Âlet

:

Aygıt

Aleyhte

:

Karşı

Anarşi

:

Kargaşa

Angarya

:

Karşılığı ödenmeden gördürülen iş

Asayiş

:

Düzen ve güvenlik durumu

Âyin

:

Dinsel tören

Aynî

:

Para olarak değil, madde olarak verilen.

Azim

:

Engelleri yenme kararlılığı

 

–    B –

 

Beyan

:

Anlatım, açıklama, bildirme

Beynelmilel

:

Uluslar arası

 

–  C –

 

Câri

:

Olagelen, yürürlükte olan

Cehalet

:

Bağnazlık, bilgisizlik

Cevaz Vermek

:

Olur vermek

Cezaî

:

Ceza alanında

Ciddi

:

Tutarlı, geçerli

Cihan

:

Dünya

 

– Ç –

 

Çeşit

:

Tür

 

– D –

 

Dahil

:

İç

Dairesinde

:

Çerçevesinde

Dair

:

İlişkin

Def'i yolu

:

Savma, karşı çıkma

Derhal

:

Hemen

Devam

:

Süreklilik

Devir

:

Zaman

Devre

:

Dönem

Devretmek

:

Aktarmak, başkasına geçirmek

Dikkate almak

:

Gözetmek

Divan

:

Kurul

 

– E –

 

Ebedi

:

Sonsuz

Eleman

:

Korumaya bırakılan

Erkam

:

Rakamlar, sayılar

Esas

:

Asıl, temel

Eşya

:

Nesneler

Eziyet

:

Aşırı güçlük ve sakıntı

 

– F –

 

Faaliyet

:

Çalışma

Fen

:

Bilimi uygulama alanına koyan bilgiler toplamı, doğal bilimlerin adı

Fesat karıştırma

 

Bozukluk çıkarmaya çalışma

Fiil

:

Eylem

 

– G –

 

Grev

:

İşbırakma

Gurur

:

Haklı büyüklenme ve övünme

Güzergâh

:

Gidilecek, gezilecek, geçilecek yol, yer

 

– H –

 

Haberleşme

:

Karşılıklı haber alıp  verme

Hakemlik

:

Anlaştırma, çözümlüğe uyuşturma görevi

Hal

:

Durum

Harekât

:

Davranışlar, girişimler

Hareket etmek

:

Davranmak

Hariç

:

Dışında

Harp

:

Savaş

Hayat

:

Yaşam

Hukukî

:

Hukuksal

Husus

:

Konu, iş

Hüküm

:

Kural, yargı

Hürriyet

:

Özgürlük

Haberleşme

:

Karşılıklı haber alıp  verme

 

– I –

 

Islah

:

Düzeltme, iyileştirme

Israr

:

Direnme

 

– İ –

 

İbaret

:

Sınırlı, oluşan

İcap

:

Gerek

İdare

:

Yönetim

İdarî irtifak

:

Yönetimin kamu yararı için  taşınmazlara koyduğu karşılıksız yükümlülükler

İddia

:

Sav

İdeoloji

:

Öğreti

İfa etmek

:

Yerine getirmek, yapmak

İftihar

:

Övünme

İhtikâr

:

Vurgunculuk

İhlâl

:

Bozma, aykırı davranma, çiğneme

İhracat

:

Dışsatım

İhtilâs

:

Aşırma

İhtiva etmek

:

İçermek

İhtiyaç

:

Gereksinim

İhya

:

Yenilemek

İktisadi

:

Ekonomik

İlân

:

Duyuru

İlan etmek

:

Duyurmak

İlelebet

:

Sonsuza dek

İlga

:

Kaldırmak

İmkân

:

Olanak

İmtiyaz

:

Ayrıcalık

İnfaz

:

Yerine getirme, uygulama, çektirme

İnkılâp

:

Devrim

İptal

:

Bozma, ortadan kaldırma,  geçersiz sayma

İrade

:

İstenç, buyrultu

İrtifak

:

Yararlanma

İrtikâp

:

Yiyicilik

İsnat

:

Suçlamak

İspat Etmek

:

Kanıtlamak

İstifa Etmek

:

Görevden ayrılma

İstiklâl

:

Bağımsızlık

İstikrar

:

Karar kılma, yerleşme, durulma

İstismar

:

Sömürme, kötüye kullanma

İstisna

:

Ayrık

İthalât

:

Dışalım

İtibaren

:

Başlayarak

 

– K –

 

Kadro

:

Bir işin yürütülmesi için  gereken bir cinsten şeylerin özellikle kişilerin topu

Kanaat

:

Yeterli bulma, kanıya  varma

Kartelleşme

:

Aynı üretim alanında çalışan kuruluşların aralarındaki rekabeti kaldırmak veya sınırlamak amacıyla yaptıkları anlaşma

Kâtip

:

Yazman

Kaybetmek

:

Yitirmek

Kayıt

:

Koşula bağlamak

Kıdem

:

Görev süresi çokluğu

Kısmen

:

Bir bölüm

Kisve

:

Giysi

Komisyon

:

Belli bir işi incelemekle görevli kurul

Kuvvet

:

Güç

Külfet

:

Sıkıntı, zorluk, yük


– L –

 

Lâiklik

:

Din işlerinin devlet işlerine karışmaması ilkesi

Lâkap

:

Takma ad

Lokavt

:

Toplu işten çıkarma

 

– M –

 

Maddi

:

Somut

Mahalli

:

Yerel

Mahkûm

:

Mahkemece hüküm giymiş

Makam

:

Merci, kat

Maksat

:

Amaç

Makûl

:

Uygun, akla yatkın, akıllıca

Mâli

:

Parasal

Maliyet

:

Mal oluş

Manevî

:

Duygusal, tinsel, maddinin karşıtı

Medeniyet

:

Uygarlık

Men'etmek

:

Engellemek, yasaklamak

Menfaat

:

Yarar

Mensup

:

Bağlı, ilgili

Merci

:

Başvurulacak yer, yetkili kat

Meşrû

:

Geçerli

Milletlerarası

:

Uluslar arası

Miras

:

Bir kimsenin ölümü ile  yakınlarına geçecek mal, Kalıt

Mirasçı

:

Miras bırakanın mirasından yararlanan kişi

Muafiyet

:

Bağışıklık

Muhafaza Etmek

:

Korumak

Muhtemel

:

Olası

Mutlak

:

koşulsuz, kesin

Mülâhaza

:

Düşünce, görüş

Mülga

:

Yürürlükten kaldırılmış

Mülkiyet

:

Kişinin bir mal üzerindeki  egemenliği

Müsadere

:

Zoralım

Müslihane

:

Barışçıl

 

– N –

 

Nakdî

:

Parasal

Nasafet

:

Hakkaniyet

Nimet

:

Yiyecek ve içecek, iyilik, kutsal yardım

Nisap

:

Çoğunluk

Nüfuz

:

Etkinlik, sözü geçme

 

– O/Ö –

 

Objektif

:

Nesnel, tarafsız, yansız

Özelleştirme

:

Kamu sektörüne ait bir
işletmeyi özel sektöre açma

 

– P –

 

Piyasa

:

Satıcıların mal satmak için biraraya geldikleri yer, Pazar

Politika

:

Siyaset

Program

:

Hükümetin yapmayı amaçladıkları, iş düzeni gösteren çizelge

 

– R –

 

Rapor

:

Belli bir konunun incelenmesinden sonra kaleme alınan yazı

Razı

:

Uygun bulan, benimseyen

Refah

:

Geçim rahatlığı

Rücu hakkı

:

Geri dönme hakkı, cayma, 

Rücu etme

:  

Bir ödemede bulunan kimsenin yaptığı bu ödemeyi diğer taraftan istemesi

Rüşvet

:

Görevi kötüye kullanma karşılığında alınan para ya da mal

Rütbe

:

Görev katı, simgesi

 

– S –

 

Sabit olmak

:

Tanıtlanan, belirli olan, kesinlik kazanan

Sadakat

:

Bağlılık

Sadece

:

Yalnız

Sahil

:

Kıyı, yaka

Sahip

:

İye, bulunduran, taşıyan

Sebep

:

Neden

Seddetmek

:

Kapatmak

Seviye

:

Düzey

Sevketmek

:

Göndermek

Seyahat

:

Gezi

Sistem

:

Düzen

Sulh

:

Barış

Suret

:

Asıl metne uygun kopya

Statü

:

Konum

 

– Ş –

 

Şart

:

Koşul

Şehir

:

Kent

Şekil

:

Biçim

Şeref

:

Onur

Şikâyet

:

Yakınma

Şikâyetçi

:

Yakınmacı

Şöhret

:

Şan, ün

 

– T –

 

Tâbi tutmak

:

Bağlı tutmak

Tabiî afet

:

Felâkete yolaçan büyük doğa olayları

Tahkim

:

Uzlaştırma, uyuşmazlığın hakemler eliyle çözümü

Tahrip

:

Yıkım, bozma

Tahsis

:

Ayırma, özgüleme

Takdir etmek

:

Beğenme, değer biçme.

Takdirde

:

Durumda

Takip etmek

:

İzlemek

Taksir

:

Kusur

Takyid

:

Sınırlama

Talep

:

İstem

Taraf

:

Yan

Tarz

:

Biçim, yöntem

Tasarruf

:

Harcama, işlem

Tasvip

:

Doğrulama, uygun bulma

Tatbik

:

Uygulama

Tecelli

:

Belirleme, görünme

Tedbir

:

Önlem

Tehdit

:

Gözkorkutma, gözdağı

Tekke

:

Tarikat üyelerinin toplandıkları yer

Teklif etmek

:

Önermek

Teknoloji

:

Endüstrinin belli kolların da kullanılan yöntemler

Tekrar

:

Yeniden

Teminat

:

Güvence

Tespit etmek

:

Saptamak

Teşebbüs

:

Girişim

Teşkilat

:

Örgüt

Teşkil Etmek

:

Oluşturmak

Teşvik Etmek

:

Özendirmek

Tetkik

:

İnceleme

Tevdi

 

Verme, bırakma, sunma, yatırma

Tevhidi Tedrisat

:

Öğretim birliği

Tıbbî

:

Tıpla ilgili

Ticarî

:

Ticaretle ilgili

Türbe

:

Ünlü kişilerin gömülü bulunduğu yapı

 

– U / Ü –

 

Unsur

:

Öğe

Usul

:

Yöntem

Ünvan

:

San

 

– V –

 

Vâki

:

Olan, olmuş

Vasıta

:

Araç

Vaz olunmak

 

Koyulmak, konulmak

Vazife

:

Ödev

Vekâlet Etmek

:

Vekillik etmek

Vesayet

:

Elatma, denetleme, gözetme, yönlendirme yetkisi

Vicdan

:

İnsanın (kendi) içinde bulunan, din, inanç

 

– Y –

 

Yabancı

:

El, Ecnebi, bir devlete göre  kendi uyrukluğunda  olamayan kişi

Yargı

:

muhakeme, mahkeme, adliye, adalet

Yargı organı

:

Yargılama işiyle ilgili kuruluşların tümü

Yargıç

:

Uyuşmazlıkların çözümü için görevlendirilmiş kişi

 

– Z –

 

Zaviye

:

Küçük tekke

Zimmet

:

Korumakla yükümlü olduğu  değerleri kendine maletmek

Zümre

:

Sınıf